
Ik dacht nog aan een 1 aprilgrap, de kop in de krant dat het personeel van Brink's Waardetransporten misschien toch zouden worden uitgerust met vuurwapens. Gelukkig lag de waarheid iets genuanceerder: naar aanleiding van een aantal incidenten, waaronder de gewelddadige overval op een geldpakhuis in Amsterdam Zuidoost, waarbij overvallers explosieven gebruikten en de politie beschoten met automatische wapens, deed Brink's een verzoek om z'n geldlopers te mogen uitrusten met een vuurwapen.
Het Ministerie wees dit verzoek af, waarop Brink's zich tot de bestuursrechter wendde. Deze bepaalde op 1 april dat de weigering onvoldoende was onderbouwd en dat het Ministerie van Justitie deze diende te herzien. Dat betekent gelukkig niet dat deze ontheffing onmiddellijk moet worden toegekend, maar wel dat het Ministerie de aanvraag opnieuw in behandeling moet nemen en een eventuele nieuwe weigering beter moet motiveren. En even voor de goede orde: beveiligers met vuurwapens, daar ben ik dus mordicus op tegen.
Gympjes
Even hoe het ook al weer zit: de enigen die in Nederland met een pistool op straat mogen lopen zijn de mannen en vrouwen van de politie. Het gebruik ervan is gebonden aan wetgeving en instructies, en wordt altijd achteraf onafhankelijk getoetst. Feitelijk is dat gebruik slechts in twee gevallen toegestaan: bij de aanhoudingen van personen die verdacht worden van een zeer ernstig misdrijf en/of personen die vuurwapengevaarlijk zijn, en in het geval van noodweer. Voor beide gevallen geldt altijd dat eerst andere middelen moeten zijn uitgesloten.
Geldlopers vangen geen boeven, zij lopen geld. Geen noodzaak dus om ter aanhouding een vuurwapen bij je te dragen. Hoe zit dat bij noodweer? Van de politie wordt verwacht om voorwaarts te gaan en op te treden in situaties waarin wij onze gympjes aan kunnen trekken en er vandoor gaan. Daar hoort bij dat agenten in situaties terecht kunnen komen waarin ze zichzelf of anderen (noodweer gaat verder dan zelf-verdediging) moeten kunnen verdedigen.
Schijnveiligheid
Geldt dat ook voor geldlopers en beveiligers? Nee, het is een overvaller niet om geldlopers te doen, maar om buit. Stampen deskundologen, inclusief de politie, houden ons al vele jaren voor de je bij een overval de beste kans maakt om er onbeschadigd uit te komen als je geen verzet pleegt en keurig doet wat de overvaller zegt, ook al schuurt dat met je rechtvaardigheidsgevoel. Dat geldt natuurlijk net zo goed voor geldlopers: gewoon afgeven die koffer en je slaapt vanavond gewoon in je eigen bed. Een pistool creëert alleen maar een vals gevoel van veiligheid. Een bepaalde categorie overvallertjes zul je er mee afschrikken, maar een ander deel zal juist eerder geneigd zijn om excessief geweld te gebruiken. En dat was nou net één van de redenen waarom onze staatssecretaris Fred Teeven het verzoek van Brink's niet zo'n goed idee vond.
Brute vuurkracht
De belangrijkste aanleiding om geldlopers en transporteurs te bewapenen, de eerdergenoemde overval in Zuidoost (en een soortgelijke overval in Best) is ook meteen de beste reden om het niet te doen. Hier bleek namelijk dat een overmacht aan politiemensen niet was opgewassen tegen een klein clubje overvallers met automatische, militaire wapens, domweg omdat ze zich niet tegen de brute vuurkracht van deze wapens konden verdedigen. In dat kader vraag ik me dan ook af waarom beveiligers van Brink's, of welke andere waardetransporteur dan ook, dan wél kans zouden hebben om een gewapend treffen te overleven.
Opvallend is daarbij Brink's argumentatie: in landen waar de medewerkers van Brink's wél een vuurwapen dragen, komen dit soort heftige overvallen vrijwel niet voor. Dat lijkt een prima argument, maar is natuurlijk natte vingerwerk. Althans, ik ga er maar vanuit dat andere factoren, zoals de kwaliteit van de snelwegen als vluchtweg, de bewapening en responstijd van de politie, de statistisch pakkans, de populatie van de plaatselijke overvallers en de afschrikwekkende werking van opgelegde straffen, niet per land als andere mogelijke oorzaken voor dit verschil tegen het licht zijn gehouden. Lijkt me geen basis om een klein leger aan particulieren met een vuurwapen de straat op te sturen.
Commerciële belangen
Wat ik me afvraag is of de veiligheid van het personeel écht het belangrijkste punt is, of misschien ook het behoud van de 'koopwaar'. Brink's, maar ook G4S en andere branchegenoten, zijn namelijk gewoon commerciële bedrijven die er bij iedere geslaagde overval bij inschieten. En de bijbehorende commerciële en financiële belangen zouden wel eens van invloed kunnen zijn op iemands beslissing om wel of niet een vuurwapen te trekken, tenslotte is ook een geldloper maar een werknemer die z'n baas graag tevreden houdt. Daar is op zich niets mis mee, maar wel als die belangen het kwartje naar de verkeerde kant doen vallen op het moment dat ik met m'n kleine zusje langs kom lopen.
Kortom, zullen we het geweldsmonopolie lekker bij de politie laten? Die hebben het er al moeilijk genoeg mee.
Iedere gewelddadigheid lokt erger gewelddadigheid uit, het enige wat je kunt winnen is escalatie.